Rozplanowanie dachu i symulacja paneli słonecznych
Cztery narzędzia na jednej stronie: ile paneli zmieści się na połaci i jak je ułożyć, jak daleko muszą stać od przeszkody, ile miejsca zostawiasz między rzędami, żeby się nie zacieniały w przesileniu zimowym, oraz jak zdrowa jest już zamontowana instalacja — z produkcji odczytanej z licznika.
Jak to działa
Od dachu do mocy zainstalowanej
Liczba paneli zależy od użytecznej powierzchni połaci, wymiarów panelu i odstępów montażowych.
1
Powierzchnia użyteczna połaci
Od powierzchni brutto połaci odejmuje się marginesy (od kalenicy, okapu i krawędzi bocznych) wymagane przez system mocowania i przepisy przeciwpożarowe. Pozostaje powierzchnia, na której faktycznie można ułożyć panele.
2
Orientacja panelu
Panele można montować pionowo (portret) lub poziomo (pejzaż). Orientacja zmienia, ile rzędów i kolumn się zmieści — często jeden z wariantów lepiej wykorzystuje powierzchnię.
3
Ile paneli się zmieści
Dla każdego wymiaru oblicza się, ile paneli się mieści, uwzględniając odstęp między nimi. Liczba całkowita = kolumny × rzędy × liczba wykorzystanych połaci.
4
Moc i produkcja
Moc zainstalowana (kWp) = liczba paneli × moc jednego panelu. Orientacyjna produkcja roczna = kWp × uzysk właściwy strefy (kWh/kWp/rok). Wartości są szacunkowe — rzeczywisty uzysk zależy od orientacji, zacienienia i kąta nachylenia.
Symulator
Symuluj rozmieszczenie paneli
Zmień wartości — wizualizacja i wyniki aktualizują się natychmiast.
Dach
m
m
Panel fotowoltaiczny
mm
mm
Wp
m
m
kWh
Margines 0,3 m jest poniżej minimum 1,6 m, którego P 118/1-2025 wymaga dla budynku wybranego w sprawdzeniu poniżej. Symulacja idzie dalej z twoją wartością — ale wynikowe rozmieszczenie nie przechodzi sprawdzenia bezpieczeństwa pożarowego.
Podgląd połaci
Rozmieszczenie (kolumny × rzędy)4 × 3
Panele na połać12
Łączna liczba paneli12
Moc zainstalowana4,92 kWp
Zajęta powierzchnia23,4 m²
Stopień pokrycia65 %
Szacowana produkcja roczna5658 kWh/a
Uniknięte CO₂ (orientacyjnie)2263 kg/a
Orientacyjne oszacowanie geometryczne i energetyczne, bez roli projektu. Rzeczywiste rozmieszczenie uwzględnia system mocowania, przeszkody (kominy, lukarny, okna połaciowe), zacienienie i przepisy przeciwpożarowe. Dobór elektryczny (falownik, zabezpieczenia, przewód) wykonuje się w kalkulatorze fotowoltaicznym.
Bezpieczeństwo pożarowe
Gdzie wolno postawić panele — P 118/1-2025
Sprawdzenie rozmieszczenia na dachu, z tekstem normy przy każdym werdykcie.
Symulator powyżej wypełnia dach panelami. Norma bezpieczeństwa pożarowego mówi, że część dachu musi zostać pusta: dla strażaków, dla oddymiania, dla zatrzymania rozprzestrzeniania ognia. Dwa artykuły, które się liczą, 2.4.18.4 i 2.4.18.5, dotyczą różnych budynków i nigdy się nie sumują — dom o jednej czy dwóch kondygnacjach nie dostaje metrowego pasa obwodowego bloków, a blok nie dostaje dwóch dróg dostępu domu jednorodzinnego.
Wartości startowe to dokładnie ta pułapka, w którą wpada się najczęściej: 1,20 m od krawędzi pokrycia dachowego wygląda wygodnie, ale przy okapie 0,60 m panel stoi 0,60 m od ściany nośnej, a litera a) dla domów mierzy od ściany, nie od okapu. Zmień okap i zobacz, co się dzieje z pierwszym ustaleniem.
Rodzaj budynku
Stąd wszystko się zaczyna: wybór decyduje, KTÓRY artykuł ma zastosowanie. Formularz pokazuje tylko pola artykułu właściwego; wymagania drugiego zostają widoczne niżej, oznaczone „nie dotyczy”.
Zastosowanie ma Art. 2.4.18.4. Wymagania Art. 2.4.18.5 są poza zakresem.
Litera a) zaczyna się od „pentru fiecare pantă a acoperişului cu mai mult de două ape” — dla każdej połaci dachu o więcej niż dwóch spadach. Określenie należy do DACHU — pojedyncza połać nie ma spadów. Poniżej tego progu litera a) po prostu nie ma zastosowania; żądanie jej mimo to oznacza wymyślanie wymagania.
Dach o więcej niż dwóch spadach: litera a) jest sprawdzana.
Geometria połaci
m
To bezpośredni punkt odniesienia Art. 2.4.18.5 lit. a), dla bloków i hal. Przy domu litera a) mierzy od zewnętrznej ściany nośnej, nie stąd — a jeśli dach ma więcej niż dwa spady, pojawia się niżej pole okapu, z którego wyliczamy rzeczywistą odległość do ściany.
Okap (o ile pokrycie wystaje poza ścianę nośną)
m
Art. 2.4.18.4 lit. a) wymaga wolnej przestrzeni od zewnętrznych ścian nośnych. Panel jest bliżej ściany niż okapu dokładnie o tę wartość. Bez zadeklarowanego okapu sprawdzenie pozostaje NIEUSTALONE — a nie zgodne: przyjęcie zerowego okapu dałoby fałszywą zieleń.
Wynika z tego: 0,60 m od ściany nośnej.
m
Metra od kalenicy wymagają obie litery artykułu dla domów — i a), i b).
Zadeklarowane elementy
„Nie występuje” i „nie wiem” to nie to samo. Pierwsze wyjmuje postanowienie z dyskusji, drugie zostawia sprawdzenie niezrobione — i tak też widać je w podsumowaniu. Pola startują niezadeklarowane i jest to celowe.
Kosze dachowe i lukarny
Drogi dostępu na połaci
Tu nie ma wariantu „nie występuje”: litera b) ich wymaga, a ich brak jest naruszeniem, a nie wyjątkiem.
Rozmieszczenie nie przechodzi. Przesuń panele albo zmień geometrię, zanim zamówisz konstrukcję mocującą — na etapie uzgodnień kosztuje to dużo więcej.
Do tego 2 sprawdzeń zostało niewykonanych — powyższa lista naruszeń nie jest kompletna.
NaruszoneObowiązekArt. 2.4.18.4 lit. a)
Odległość od zewnętrznej ściany nośnej
Zmierzone: 0,60 mWymagane: co najmniej 1,00 m
Tekst normy
pentru fiecare pantă a acoperişului cu mai mult de două ape se asigură un spaţiu liber de minimum 1 m de la pereții portanți exteriori, minimum 1 m de la coamă şi minimum 50 cm pe fiecare parte a unei dolii sau lucarne;
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
NieustaloneObowiązekArt. 2.4.18.4 lit. a)
Odległość od kosza dachowego lub lukarny
Wartość nie została zadeklarowana, więc sprawdzenia nie dało się wykonać.
Wymagane: co najmniej 0,50 m
Tekst normy
pentru fiecare pantă a acoperişului cu mai mult de două ape se asigură un spaţiu liber de minimum 1 m de la pereții portanți exteriori, minimum 1 m de la coamă şi minimum 50 cm pe fiecare parte a unei dolii sau lucarne;
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
NieustaloneObowiązekArt. 2.4.18.4 lit. b)
Drogi dostępu na połaci
Wartość nie została zadeklarowana, więc sprawdzenia nie dało się wykonać.
Wymagane: co najmniej 2
Tekst normy
pentru fiecare pantă a acoperişului pe care se amplasează module fotovoltaice, se asigură două spaţii de acces de minimum 1 m lăţime şi minimum 1 m de la coamă.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
ZgodneObowiązekArt. 2.4.18.4 lit. b)
Odległość od kalenicy
Zmierzone: 1,20 mWymagane: co najmniej 1,00 m
Tekst normy
pentru fiecare pantă a acoperişului pe care se amplasează module fotovoltaice, se asigură două spaţii de acces de minimum 1 m lăţime şi minimum 1 m de la coamă.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
Wymagania, których nie wyprowadzisz z geometrii
Reszty podrozdziału 2.4.18 nie mierzy się miarką: to warunki materiałowe, warunki rozwiązań budowlanych i warunki interwencji, które deklaruje projektant. Wymieniamy je, żeby nie zniknęły z raportu tylko dlatego, że nie da się ich zmechanizować.
ObowiązekArt. 2.4.18.3
Pokrycie jako element dachu — odporność na ogień zewnętrzny
Tekst normy
Gradul de protecţie pentru învelitorile acoperişului depinde de conformarea acestora şi de distanţa până la contur. Dispozitivele fotovoltaice (celule, module, panouri cu un singur tip de module etc.) situate pe acoperiş, trebuie să fie considerate componente ale acestuia şi, ca atare, trebuie să reziste la aprinderea şi/sau propagarea incendiului provenit de la o sursă externă.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
ZalecenieArt. 2.4.18.6
Bezpieczeństwo ekip ratowniczo-gaśniczych
Tekst normy
La construcţiile pe care se amplasează sisteme/ dispozitive fotovoltaice, se recomandă îndeplinirea condiţiilor de siguranţă ale echipelor de intervenţie care să asigure:
a) accesul și evacuarea la/de pe acoperiş (şarpantă sau terasă);
b) trasee facile de acces la zonele de acoperiş;
c) marcarea şi etichetarea distinctă şi vizibilă a întregului sistem fotovoltaic; (întreruptorul general - care trebuie amplasat într-o zonă accesibilă a clădirii, toate conductele, cablurile, invertoarele, tablourile și cutiile circuitului de curent alternativ, precum şi bateriile și acumulatorii), cu materiale reflectorizante, rezistente la intemperii şi reciclabile;
d) prevederea unui întreruptor de sarcină, uşor acţionabil;
e) echiparea sistemului fotovoltaic cu dispozitiv de detectare a arcelor electrice.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
ObowiązekArt. 2.4.18.7
Interwencja: pożar traktowany jak przy urządzeniach elektrycznych
Tekst normy
Incendiile la dispozitivele fotovoltaice (celule, module, panouri cu un singur tip de module etc.) amplasate independent sau dispuse pe acoperiş sau pe închiderile perimetrale ale construcţiilor, se vor trata de către echipele de intervenţie (pompieri) ca incendii la echipamente electrice.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
ObowiązekArt. 2.4.18.8
Fasady i dachy, na których stosuje się urządzenia fotowoltaiczne
Tekst normy
(1) Faţadele și acoperișurile pe care se aplică dispozitive fotovoltaice, vor avea:
a) termoizolaţia și/sau sistemele compozite de izolare termică (sisteme compacte în condiții de utilizare finală) faţadei incombustibilă, indiferent de destinaţie şi/sau de regimul de înălţime al clădirii;
b) ancorări şi asamblări incombustibile, indiferent de destinaţie şi/sau de regimul de înălţime al clădirii;
c) legături de echipotenţializare şi legare la pământ, în conformitate cu normativele de specialitate;
d) pe acoperiș, stratul pe care se aplică:
- trebuie să îndeplinească performanța la foc exterior prevăzută în Tabelul 2 și Tabelul 3 pentru sistemele de învelitoare (panouri/sisteme de învelitoare ale acoperişurilor în pantă c u încărcări suplimentare provenite din dispozitive fotovoltaice );
sau
- în cazul dispunerii panourilor fotovoltaice peste un planșeu tip terasă, stratul component exterior al acoperişurilor cu rol de asigurare a etanşeităţii construcţiei faţă de intemperii (de cele mai multe ori hidroizolația), să îndeplinească performanța la foc exterior prevăzută în Tabelul 2 și Tabelul 3 pentru sistemele de învelitoare (panouri/sisteme de învelitoare ale acoperişurilor în pantă c u încărcări suplimentare provenite din fotovoltaice ) conform încadrării în nivel de stabilitate la incendiu a construcției.
e) pe fațade, stratul pe care se aplică trebuie să îndeplinească performanța la foc de minimum EI 30.
(2) Atunci când panourile fotovoltaice sunt integrate în sistemele de pereți cortină sau tâmplărie exterioară (fiind parte funcțională a anvelopei clădirii), se aplică dispozițiile Art. 2.4.18.8. alin. (1) lit. a), b) și c) și se vor lua una dintre următoarele măsuri:
între panourile fotovoltaice care sunt integrate în sistemele de pereți cortină sau tâmplărie exterioară, la fiecare nivel, pentru întârzierea propagării incendiilor între nivelurile construcţiei prin exteriorul închiderii perimetrale (pe faţade), se prevăd una din măsurile prezentate la Art. 2.3.6.1.2. ÷ Art. 2.3.6.1.6.;
se prevăd cortine (rezistente la foc EI sau etanșe la foc E prevăzute cu ansamblu de sprinklere), cu aceeași rezistență cu a elementului prevăzut pentru întârzierea propagării incendiilor între nivelurile construcţiei prin exteriorul închiderii perimetrale (aceeași rezistență precum a elementelor prevăzute la Art. 2.3.6.1.2. ÷ Art. 2.3.6.1.6. pentru diferitele tipuri, înălțimi și utilizări ale construcțiilor);
se prevăd sisteme active de stingere a incendiilor (perdea de apă) amplasate în interiorul clădirii, la o distanță de maxim 30 cm de închiderea perimetrală.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
ObowiązekArt. 2.4.18.9
Pomieszczenia techniczne dla urządzeń paneli
Tekst normy
Încăperile tehnice pentru echipamentele panourilor fotovoltaice se vor realiza cu pereţii şi planşeele minimum REI 180, respectiv REI 90 clasa de reacţie la foc A1, iar golurile de comunicare din pereţi se prevăd cu uşi rezistente la foc și etanșe la fum EI 2 90-C3S 200. Ele vor avea asigurată ventilare conform standardelor de specialitate.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
ObowiązekArt. 2.4.18.10
Przydatność urządzeń do stosowania na dachu lub fasadzie
Tekst normy
Dispozitivele fotovoltaice (celule, module, panouri cu un singur tip de module) amplasate pe acoperişurile sau faţadele construcţiilor vor fi adecvate acestei utilizări.
Cytaty z normy pozostają po rumuńsku we wszystkich językach aplikacji.
Art. 2.4.18.6 jest zaleceniem, nie obowiązkiem
Tekst mówi „se recomandă îndeplinirea condiţiilor de siguranţă ale echipelor de intervenţie” — zaleca się spełnienie warunków bezpieczeństwa ekip ratowniczo-gaśniczych. Oznakowanie systemu, drogi dostępu na dachu, łatwo dostępny rozłącznik obciążenia i detektor łuku elektrycznego są, przez P118, zaleceniami. Robisz je, bo są dobre, a nie dlatego, że wymaga ich artykuł — i w opisie technicznym nie przedstawiasz ich jako obowiązku.
Separacja po stronie prądu stałego ma jednak podstawę obowiązkową, tyle że w innej normie: I7-2011, Art. 7.11.23, w rozdziale o systemach fotoelektrycznych.
Pe zona de tensiune continuă a invertorului PV se va prevedea un separator de sarcină.
I7-2011, Art. 7.11.23
Jak cytuje się normę
Oznaczenie
P 118/1-2025 — Normativ privind securitatea la incendiu a construcțiilor
Zatwierdzona przez
Ordinul MDLPA nr. 267 din 28 februarie 2025
Opublikowana w
Monitorul Oficial al României, Partea I, nr. 204 și 204 bis din 10 martie 2025
Obowiązuje
la 60 de zile de la publicarea în Monitorul Oficial din 10 martie 2025
Rok w oznaczeniu to 2025; „2024” to robocza etykieta, która została na krążących okładkach. Dokładnego dnia wejścia w życie nie ustala żadne źródło pierwotne — źródła wtórne podają 8, 9 albo 10 maja 2025 — dlatego cytuje się regułę z aktu zatwierdzającego, a nie datę dzienną.
Sprawdzenie obejmuje te postanowienia podrozdziału 2.4.18, które da się wyprowadzić z zadeklarowanej geometrii. Nie zastępuje scenariusza bezpieczeństwa pożarowego, nie obejmuje reszty normy i nie zastępuje uprawnionego sprawdzającego projekt.
Zacienienie i nachylenie
Jak daleko musi stać przeszkoda
Prosta reguła z terenu, policzona na najgorszy dzień w roku.
Zacienienie najszybciej psuje pole paneli, bo ogniwa są połączone szeregowo: wystarczy zacienić pół ogniwa, a efekt jest taki, jakby zacieniona była połowa łańcucha. Przy ocenie lokalizacji mierzy się najwyższe przeszkody w otoczeniu, a praktyczną regułę odległości liczy się dla przesilenia zimowego, gdy słońce stoi najniżej.
Lmin = 2 × H
H = o ile przeszkoda wystaje ponad płaszczyznę modułów, a nie jej całkowita wysokość od gruntu.
m
m
Rzędna, na której leżą moduły. Liczy się tylko to, o ile przeszkoda wystaje ponad nie.
m
H — o ile przeszkoda wystaje ponad moduły3,00 m
Lmin — zalecana odległość minimalna6,00 m
Odległość jest wystarczająca
W przesileniu zimowym cień nie powinien sięgać modułów. Sprawdź jednak przedział godzinowy: zaleca się brak zacienienia między 08:00 a 17:00, przy minimum 6 godzinach bez cienia dziennie.
1.Sprawdzasz, o ile przeszkoda wystaje ponad płaszczyznę modułów
wzór:H = H₁ − H₂
z twoimi liczbami:4,00 − 1,00
wynik:H = 3,00 m
H₁ to wysokość przeszkody mierzona od gruntu, a H₂ rzędna, na której leży płaszczyzna modułów. Liczy się tylko różnica między nimi: część przeszkody znajdująca się poniżej modułów nie może rzucić na nie cienia.
2.Stosujesz regułę odległości minimalnej
wzór:Lmin = 2 × H
z twoimi liczbami:2 × 3,00
wynik:Lmin = 6,00 m
Reguła jest policzona na przesilenie zimowe, gdy słońce stoi najniżej — jeśli działa wtedy, działa przez cały rok.
3.Porównujesz z rzeczywistą odległością w terenie
wzór:d ≥ Lmin
z twoimi liczbami:6,00 m ≥ 6,00 m
wynik:Odległość jest wystarczająca
Orientacja i nachylenie
Optymalne nachylenie systemu stałego przyjmuje się w okolicy kąta szerokości geograficznej miejsca — dla Rumunii gdzieś w granicach 35…45°.
Tam, gdzie pada dużo śniegu, nachylenie musi wynosić co najmniej 45°, a powierzchnia modułów być gładka, żeby śnieg zsuwał się sam.
Przeciw zabrudzeniom i śniegowi praktycznym środkiem jest zwiększenie nachylenia o około 15° względem optimum produkcji, plus okresowe mycie.
Na fasadzie sprawność systemu spada o co najmniej 30 % w porównaniu z dachem o optymalnej orientacji i nachyleniu — dlatego fasadę wykorzystuje się wtedy, gdy na dachu nie ma już miejsca.
Rzędy wielkości strat
Suche liście, śnieg, pył z zanieczyszczeń: straty rzędu 2…5 %.
Układy nadążne jednoosiowe: do +20 % produkcji; dwuosiowe: +35…40 %. Przy domu jednorodzinnym koszt i obsługa rzadko czynią je opłacalnymi.
Samozacienianie między rzędami to błąd projektowy, nie przypadek: sprawdza się je już na etapie planu, tą samą logiką nisko stojącego zimowego słońca.
Częściowe zacienienie jednego modułu ciągnie w dół cały łańcuch, do którego należy — dlatego powierzchnie o różnej ekspozycji lepiej rozdzielić na osobne łańcuchy.
Reguła 2 × H to zgrubne przybliżenie: odpowiada słońcu widzianemu pod ≈26,5°, a takiego kąta na szerokości geograficznej Rumunii w przesileniu zimowym się nie osiąga. Następna sekcja liczy odległość z rzeczywistej szerokości geograficznej i godziny i dla tych samych danych daje wynik wyraźnie większy. Reguły stąd używaj jako rzędu wielkości w terenie, a obliczeń poniżej — gdy projektujesz.
Reguła Lmin = 2 × H, zalecany przedział godzinowy i rzędy wielkości strat pochodzą z lekcji 2 i 4 kursu specjalizacyjnego „Instalator słonecznych systemów fotowoltaicznych”. Nie są to postanowienia I7-2011 — norma reguluje część elektryczną (rozdz. 7.11), omówioną na stronie doboru łańcucha.
Samozacienianie
Odległość między rzędami modułów
Na dachu płaskim albo na gruncie odległość między rzędami to decyzja projektowa, a nie montażowa.
Rząd modułów rzuca cień na rząd stojący za nim. Kurs zaleca, żeby odstęp między rzędami wykluczał zacienienie między godziną 09:00 a 15:00 w przesileniu zimowym — wtedy słońce stoi najniżej, a cień jest najdłuższy. Samozacienianie zapisano wprost jako błąd projektowy, a nie jako wypadek na budowie.
Lmin = (sin a / tan ψ + cos a) × L
m
Bok, który wyznacza wysokość rzędu — przy module ułożonym poziomo jest to bok krótszy.
°
°
h
Kurs zaleca, żeby nie było zacienienia między 09:00 a 15:00. Godzina 9 to najostrzejszy przypadek z tego przedziału.
m
Wysokość słońca10,66°
Kąt profilowy14,07°
Wysokość rzędu0,87 m
Rzut poziomy modułu1,52 m
Wolna przestrzeń między rzędami3,49 m
Rozstaw rzędów (Lmin)5,01 m
Wysokość słońca mówi, jak wysoko stoi słońce; kąt profilowy mówi, jak długi jest cień mierzony prostopadle do rzędów. Rano słońce jest mocno na wschodzie i obie wartości wyraźnie się różnią — licząc surową wysokością słońca, wyszłoby ci o ponad 20 % więcej terenu na każdy rząd. Pokrywają się dopiero w południe, gdy słońce leży dokładnie w płaszczyźnie rzędów zorientowanych na południe. Korekta kątem profilowym to dodatek naszej aplikacji: kurs podaje równanie, nie rozróżniając obu kątów.
Tylny rząd wchodzi w cień
O wybranej godzinie przedni rząd zacienia rząd następny. Jedno zacienione ogniwo ciągnie w dół cały łańcuch, bo ogniwa są połączone szeregowo — strata nie jest proporcjonalna do zacienionej powierzchni.
1.Sprawdzasz, na jaką wysokość wznosi się górna krawędź modułu
wzór:h = L × sin a
z twoimi liczbami:1,75 × sin(30°)
wynik:0,87 m
Symbole z przebiegu obliczenia: L — długość modułu wzdłuż nachylenia; a — nachylenie modułów; h — wysokość, na jaką wznosi się górna krawędź rzędu; ψ — kąt profilowy; g — wolna przestrzeń pozostająca do następnego rzędu.
2.Sprawdzasz, jak długi jest jej cień mierzony prostopadle do rzędów
wzór:g = h / tan ψ
z twoimi liczbami:0,87 / tan(14,07°)
wynik:3,49 m
Tu wchodzi kąt profilowy, a nie wysokość słońca: rano słońce świeci ukośnie, a cień mierzony prostopadle do rzędów jest krótszy niż cień mierzony wzdłuż kierunku promienia.
3.Dodajesz rzut poziomy modułu do cienia
wzór:Lmin = L × cos a + g
z twoimi liczbami:1,52 + 3,49
wynik:5,01 m
Rozstaw mierzy się od dolnej krawędzi jednego rzędu do dolnej krawędzi rzędu następnego. Wolna przestrzeń między rzędami jest mniejsza od rozstawu dokładnie o rzut poziomy modułu.
Równanie pochodzi z materiałów kursu: Lmin = (sin a / tan β + cos a) × L, gdzie β to kąt, pod jakim widać słońce. Legendy symboli nie ma w tekście — jest na nieprzepisanym rysunku — więc to nasza interpretacja, tak samo jak decyzja, by zamiast wysokości słońca użyć kąta profilowego. Położenie słońca liczymy standardową fizyką, z szerokości geograficznej i godziny słonecznej, przy deklinacji −23,45° przesilenia zimowego; kurs podaje „około 23°” jako punkt odniesienia dla Grecji, wartość orientacyjną gdzieś między południem a godziną 9. To nie jest postanowienie normy: I7-2011 nie reguluje zacienienia.
Produkcja
Współczynnik wydajności i szacowanie produkcji
Wskaźnik, którym porównujesz rzeczywistą produkcję, oraz metoda szacowania z wizji lokalnej.
Współczynnik wydajności porównuje to, co produkuje instalacja, z tym, co wyprodukowałby identyczny system bez żadnych strat, w tym samym miejscu. To jedyna liczba, po której powiesz, czy instalacja jest zdrowa, nie rozbierając niczego: jeśli tego lata wychodzi 0,55 tam, gdzie rok temu wychodziło 0,72, coś się wydarzyło między panelami a licznikiem.
Współczynnik wydajności (PR)
kWh
kWp
kWh/m²
Z PVGIS, dla rzeczywistego nachylenia i azymutu twojego pola — a nie napromieniowanie na płaszczyznę poziomą.
Uzysk właściwy1150 kWh/kWp
Uzysk referencyjny1650 h
Współczynnik wydajności0,697
W typowym przedziale 60–75 % podanym na kursie.
Szybkie oszacowanie produkcji
Metoda z wizji lokalnej, podawana na kursie: wychodzisz od napromieniowania w danym miejscu, stosujesz sprawność modułu i korektę nachylenia oraz azymutu, a potem ścinasz wynik współczynnikiem wydajności.
kWh/m²
—
—
—
kWp
Skorygowane napromieniowanie950,0 kWh/m²
Produkcja bez strat142,5 kWh/m²
Szacowana produkcja99,8 kWh/m²
Powierzchnia modułów33,3 m²
Powierzchnia brutto (punkt odniesienia 10 m²/kWp)50 m²
Szacowana produkcja roczna3325 kWh
Punkt odniesienia z kursu to 10 m² na 1 kWp — liczba na wizję lokalną, obejmująca odstępy i strefy niewykorzystywane. Powierzchnia modułów powyżej to co innego: moc zainstalowana podzielona przez sprawność. Dzisiejsze moduły potrzebują wyraźnie mniej niż 10 m²/kWp.
Podręcznik podaje też 2800–3600 €/kWp jako rząd wielkości dla systemu przyłączonego do sieci, bez wskazania źródła ani roku. Zostaje tu jako punkt odniesienia z kursu, a nie jako cena ofertowa — takie liczby szybko się starzeją.
1.Wyznaczasz uzysk właściwy
wzór:Yf = E / P₀
z twoimi liczbami:5750 / 5,00
wynik:1150 kWh/kWp
E to energia odczytana z licznika w analizowanym okresie (kWh), a P₀ moc zainstalowana instalacji (kWp). Uzysk właściwy Yf wychodzi w kWh/kWp.
2.Dzielisz przez uzysk referencyjny
wzór:PR = Yf / Yr (Yr = H)
z twoimi liczbami:1150 / 1650
wynik:0,697
Uzysk referencyjny to po prostu napromieniowanie w płaszczyźnie modułów: idealny system o mocy 1 kWp wyprodukowałby dokładnie tyle kWh, ile kWh/m² na niego pada.
3.Korygujesz napromieniowanie o nachylenie i azymut
wzór:H_corr = H × f
z twoimi liczbami:1000 × 0,95
wynik:950,0 kWh/(m²·a)
Ten współczynnik jest karą względem orientacji optymalnej, a nie przeliczeniem z płaszczyzny poziomej na nachyloną.
4.Sprawdzasz, ile wyprodukowałby system bez strat
wzór:E_ideal = H_corr × η
z twoimi liczbami:950,0 × 0,15
wynik:142,5 kWh/(m²·a)
η to sprawność modułu (0,15 oznacza 15 %), a H_corr skorygowane napromieniowanie z poprzedniego kroku. E_ideal wychodzi na metr kwadratowy modułu, przed jakimikolwiek stratami systemu.
5.Ścinasz wynik współczynnikiem wydajności
wzór:E_est = E_ideal × PR
z twoimi liczbami:142,5 × 0,70
wynik:99,8 kWh/(m²·a)
6.Przechodzisz z metra kwadratowego na całą instalację
wzór:E_a = P₀ × H_corr × PR
z twoimi liczbami:5,00 × 950 × 0,70
wynik:3325 kWh/a
Nie mnóż produkcji z metra kwadratowego przez powierzchnię brutto 10 m²/kWp: ta zawiera odstępy i strefy niewykorzystywane, a wynik wyszedłby jakieś 50 % powyżej rzeczywistości. Powierzchnia modułów to moc zainstalowana podzielona przez sprawność.
Współczynnik wydajności i metoda szacowania pochodzą z materiałów kursu, nie z I7-2011. Norma nie reguluje produkcji, tylko część elektryczną.
Starzenie
Degradacja modułu w czasie
Jak jest napisana gwarancja i jak panel traci moc naprawdę — dwie liczby, które się nie pokrywają.
Po dwudziestu latach panel nie produkuje tyle, co pierwszego lata. Karty katalogowe deklarują większą degradację w pierwszym roku, a potem stałą. Wczytane liczby pochodzą z zadań egzaminu praktycznego; są dydaktyczne, a rzeczywisty moduł starzeje się szybciej.
lat
Wp
%
%/an
Strata skumulowana (tryb gwarancyjny)3,40 %
Moc pozostała (tryb gwarancyjny)96,60 %
Strata rzeczywista (składana)3,35 %
Moc pozostała (składana)96,65 %
Moc panelu po 10 latach435 Wp
Osiąga próg 80 % po65 lat
Wynik znacznie przekracza żywotność modułu (około 25 lat według kursu) — znak, że z użycia wycofuje go nie degradacja, tylko zużycie mechaniczne i uszkodzenia. Przy degradacji bliskiej 1 %/rok, którą podaje ten sam podręcznik, próg 80 % wypada dokładnie na horyzoncie gwarancji.
Obie liczby różnią się, bo gwarancje pisze się liniowo, w odniesieniu do mocy znamionowej, podczas gdy degradacja fizyczna składa się rok po roku. Po dziesięciu latach różnica jest mniejsza niż jedna dziesiąta procenta; po dwudziestu pięciu staje się widoczna, a przy reklamacji gwarancyjnej liczy się to, który model zapisano w umowie. Zadania egzaminu praktycznego podają same procenty, nie mówiąc, którego modelu użyć — liczba 3,40 % po dziesięciu latach pochodzi z modelu liniowego.
Podręcznik pisze, że „producenci modułów zwykle gwarantują moc wytwarzaną na poziomie 80 % nawet po 20, 25 latach użytkowania”, a typowa żywotność to około 25 lat, z możliwą pracą także powyżej 30.
Ćwiczenia
Poćwicz rozmieszczenie na dachu
Trzy poziomy, na geometrii dachu i regułach zacienienia z kursu.
Poziom 1
Wybierz poprawny wariant
Decyzje projektowe, bez obliczeń.
Komin obok paneli
Komin wystaje 3 m ponad płaszczyznę modułów, po stronie południowej.
Krok 1: Jaką odległość minimalną od niego zachowujesz?
Jakie nachylenie wybierasz
System stały na dachu w rejonie Braszowa, gdzie zimą zbiera się śnieg.
Krok 1: Od jakiej wartości zaczynasz przy doborze optymalnego nachylenia?
Cień na jednym ogniwie
Antena rzuca rano wąski cień na róg jednego modułu.
Krok 1: Jaki ma to wpływ na produkcję?
Poziom 2
Oblicz krok po kroku
Masz wskazówki, jeśli utkniesz.
Ile paneli zmieści się na połaci
Połać 8 m szerokości × 4,5 m po spadku. Panel 1722 × 1134 mm montowany pionowo (1,134 m w poziomie, 1,722 m w pionie), margines 0,3 m z każdej strony, odstęp 0,02 m między modułami, 410 Wp sztuka.
Krok 1: Ile kolumn mieści się na szerokości?
—
Odległość od drzewa
Drzewo ma 5 m wysokości, a płaszczyzna modułów leży 1,5 m nad gruntem.
Krok 1: O ile drzewo wystaje ponad płaszczyznę modułów?
m
Szacowana produkcja roczna
Te 4,92 kWp z góry, w strefie o uzysku właściwym 1150 kWh/kWp na rok.
Krok 1: Ile system produkuje w ciągu roku?
kWh
Poziom 3
Rozwiąż samodzielnie
Tylko jedna odpowiedź końcowa.
Duży dach, duże moduły
Połać 10 m × 5 m, moduły 2278 × 1134 mm montowane pionowo (1,134 m w poziomie), margines 0,3 m, odstęp 0,02 m. Ile modułów mieści się w sumie?
—
Wysokie drzewo obok domu
Drzewo 8 m, płaszczyzna modułów 2 m nad gruntem. Jakiej odległości minimalnej od niego wymagasz?
m
Moc zainstalowana pola paneli
18 modułów po 550 Wp. Jaką moc zainstalowaną ma pole, w kWp?